over

Van logo’s tot laag: het plastic gebaar tussen beglazing en mezzotint

Ik ben Khalil Ibrahim, een Libanese schrijver, schilder en printmaker.

het woord:
“In het begin was het Woord, en het Woord was bij God, en het Woord was God.” (Johannes 1:1)

Om voor de hand liggende redenen hebben beeldend kunstenaars en kunsthistorici al lang de heerschappij van het ‘woord’ over beelden betwist. Je zou kunnen stellen dat in een dissociatieve toestand – dat wil zeggen geïsoleerd van de rest van het bewustzijn – de behoefte aan onderscheidingen en classificaties nodig is. Daarentegen zou het tegenovergestelde kunnen worden betoogd wanneer je merkt dat je toegankelijk bent voor een stroom die uitgaat en voortkomt uit een plaats voorafgaand aan de dissociatie. Vanaf het begin was dit een voorrecht van mijn bewustzijn en artistieke inzicht. Woorden en bezienswaardigheden associëren zichzelf met andere zintuigen, zoals geur, en worden gegeven en hersteld in een verenigde synergie.

Materiële objectivering:
Mijn artistieke praktijk probeert het ongrijpbare te objectiveren, de melancholie van de menselijke ervaring om te zetten in een tastbare substantie – een incarnatie. Er worden twee complementaire media gemobiliseerd: glazuurschilderen en mezzotint. Beide werken door middel van superpositie en sedimentatie, op de manier van geheugen.

Glaze schilderij: dikte van tijd en transparantie
Beglazing is een picturale techniek die bestaat uit het overlappen van doorschijnende verflagen. Elke laag verandert de perceptie van de vorige, waardoor optische diepte en een interne trilling ontstaat. Ik gebruik deze techniek om waarneembaar te maken wat ik ‘de dikte van de herdenkingstijd’ noem. Een gedenkwaardige “gedempte geel” uit mijn kindertijd wordt nooit in een enkel gebaar toegepast; Het is het resultaat van tientallen glazuren, waar grijs, oker en licht door lagen stijgen. Het schilderij wordt zo een palimpsest: wat op het oppervlak zichtbaar is, draagt de sporen van wat er is bedekt, zoals begraven herinneringen in de reflux van het geheugen.

Mezzotint: van duisternis naar licht
Mezzotint (of “zwarte manier”) is de enige prentkunsttechniek die uitgaat van zwart naar licht. Men begint met het volledig ruw maken van de koperen plaat (met behulp van een rocker), die een fluweelzachte zwarte produceert. Licht wordt dan “geëxtraheerd” door polijsten en schrapen. Dit gebaar is het exacte plastic analoog van de tunnel-of-memory-ervaring: het schaduwkind probeert geen licht toe te voegen aan een heldere ruimte; Hij onthult een helderheid die al aanwezig was onder de duisternis van de herinneringen.

Complementariteit van de twee media
Waar mezzotint verder gaat door verwijdering (schraap) om licht te brengen, gaat beglazing door toevoeging (superpositie) om diepte te construeren. Deze twee gebaren – wegnemen en toevoegen – komen overeen met de twee bewegingen van het geheugen: vergeten, dat uitholt en onthouden, wat zich ophoopt. In de uiteindelijke installatie gaan de geglazuurde doeken en mezzotint-afdrukken in dialoog, waardoor de kijker een synesthetische ervaring van geleefde tijdelijkheid biedt.

heen en weer tussen theorie, schrijven en oefenen
Mijn studio functioneert als laboratorium. Na het lezen en schrijven keer ik terug naar het doek of de plaat om een hypothese te testen: kan licht een fysieke vibratie zijn die ten grondslag ligt aan een spirituele activiteit? Kan zwart een aanwezigheid zijn in plaats van een afwezigheid? Hoe kan het “gedempte geel” zichtbaar worden gemaakt door dertig lagen glazuur? Hoe kan hyperrealisme worden verheven tot het niveau van totale verblinding, waardoor de incarnatie van de ervaring wordt hersteld?